του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη*

Δέκα μέρες μετά το τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι σχέσεις Ευρώπης και Τουρκίας φαίνεται να εντάσσονται σε ένα νέο πλαίσιο. Το τελικό κείμενο συμπερασμάτων ήταν αποτέλεσμα σκληρών διαπραγματεύσεων που έδωσε ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και όλοι όσοι συμμετείχαμε στην ελληνική αποστολή.  Άλλωστε, οι αντιδράσεις της Τουρκικής πλευράς δείχνουν πως η ελληνική πλευρά πέτυχε τον στόχο της.

Η Τουρκία δεν μπόρεσε να διχάσει την Ευρώπη. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέδειξε ενότητα, αλληλεγγύη και αποφασιστικότητα, στέλνοντας ξεκάθαρα μηνύματα προς στην Τουρκία, που πλέον δεν μπορεί να τα αγνοεί χωρίς κόστος.

Η Ε.Ε έκανε σαφές ότι δεν αντιμετωπίζει πια τις ελληνο-τουρκικές διαφορές σαν ένα επαναλαμβανόμενο διμερές πρόβλημα, αλλά σαν ένα ευρύτερο ζήτημα περιφερειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής στρατηγικής στα νοτιοανατολικά σύνορά της. Ότι προτιμά να διαχειριστεί το πρόβλημα αυτό ειρηνικά και με διάλογο, ωστόσο είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει και τις άλλες επιλογές αντίδρασης, αν συνεχιστεί η προκλητικότητα κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Και μάλιστα εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα.

Οι εταίροι μας έδειξαν στον Ερντογάν και το “καρότο” και το “μαστίγιο”. Η Τουρκία έχει πλέον δύο δρόμους να ακολουθήσει: Ή αυτόν της συνεργασίας, μέσα από την εξομάλυνση των σχέσεων της με Ελλάδα και Κύπρο, που θα φέρει μία νέα ατζέντα στις σχέσεις με την ΕΕ. Ή αυτόν της παραβατικότητας, που θα οδηγήσει σε απομάκρυνση από το ευρωπαϊκό πλαίσιο και σε οικονομικές κυρώσεις. Η Τουρκία, λοιπόν, ας επιλέξει και ας αναλάβει το κόστος των επιλογών της.

Πέρα από τις ευρω-τουρκικές σχέσεις, όμως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τοποθετήθηκε ρητά- και μάλιστα δύο φορές- και για το πλαίσιο των ελληνο-τουρκικών σχέσεων. Χωρίς υποσημειώσεις ή αστερίσκους, αναγνώρισε ότι δεν υπάρχουν πολλές διαφορές προς επίλυση, αλλά η εξής μία: η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Το αφήγημα Ερντογάν πλέον δεν πείθει. Ούτε η Ελλάδα ούτε η Ένωση βλέπουν άλλη διαφορά πάνω στο τραπέζι του διαλόγου.

Αναφορικά με την Κύπρο, τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για το Βαρώσι αποτελούν για πρώτη φορά κομμάτι ευρωπαϊκής απόφασης. Κι αυτή η ρητή παραπομπή στα ψηφίσματα αποκτά ιδιαίτερη αξία μετά τις τελευταίες προκλητικές τουρκικές ενέργειες για το άνοιγμα των Βαρωσίων. Με αυτές, πλέον, η Τουρκία βάζει απέναντί της έναν ακόμη διεθνή οργανισμό, αγνοεί στην πράξη τις ευρωπαϊκές και διεθνείς παραινέσεις για αποκλιμάκωση και, τελικά, κάθε άλλο παρά βελτιώνει τις σχέσεις της με την Ένωση.

Κι αυτό είναι κάτι που η Άγκυρα οφείλει να αντιληφθεί, και στο θέμα των διερευνητικών επαφών. Αν η Τουρκία αποφασίσει να μας ακολουθήσει, καλώς. Πρέπει να αποδείξει ότι η διάθεσή της για διάλογο είναι ειλικρινής κι όχι προσχηματική. Αλλιώς, να μη θεωρεί τίποτα δεδομένο για το μέλλον της με την Ελλάδα και την Ένωση.

 *αναπληρωτής υπουργός εξωτερικών

«Μπήκα στην ιστοσελίδα του ΕΣΠΑ και χάθηκα». Πολύ συχνά ακούμε αυτή την φράση από φίλους και γνωστούς, δυνητικούς επενδυτές ή απλά ενδιαφερόμενους για τα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Πώς μπορείς να παρακολουθήσεις τις τάσεις και τις κατευθύνσεις των κοινοτικών προγραμμάτων; Και, γιατί να το κάνεις αυτό; Το δεύτερο ερώτημα απαντιέται εύκολα: Οι ευρωπαϊκοί πόροι είναι τα τελευταία χρόνια ο μόνος ουσιαστικά αναπτυξιακός πυλώνας που διαθέτει η χώρα μας. Αρα, παρακολουθώντας την αρχιτεκτονική του ΕΣΠΑ, μπορεί κάποιος να πάρει μια πολύ καλή ιδέα προς τα πού βαδίζει η ΕΕ.


Το πρώτο είναι λίγο πιο πολύπλοκο. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα είναι ατελείωτα, με δεκάδες ιδέες, εκατοντάδες κατευθύνσεις και, χιλιάδες εξειδικεύσεις. Υπάρχει βέβαια μια στρατηγική συμφωνία στις κεντρικές πολιτικές μεταξύ των κυβερνήσεων των χωρών- μελών, όμως μια ευρύτερη διαβούλευση μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων θα ήταν πρακτικά αδύνατη.

Γι΄αυτό επινοήθηκε το 2003 η «Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Δήμων και των Περιφερειών» (αρχικά με την Ονομασία "Open Days"). Είναι η μεγαλύτερη εκδήλωση της ΕΕ που δίνει στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές και να παρέχουν ανατροφοδότηση σχετικά με την περιφερειακή πολιτική.

Φέτος η διάρκειά της τριπλασιάστηκε: από τις 5 έως τις 22 Οκτωβρίου, χιλιάδες εκπρόσωποι φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, ακαδημαϊκοί, επιχειρηματίες και απλοί πολίτες έχουν την ευκαιρία να συναντηθούν (μόνο διαδικτυακά δυστυχώς, λόγω της πανδημίας) για την 18η ετήσια διοργάνωση της ευρωπαϊκής εβδομάδας. Η περιφέρεια δυτικής Ελλάδας συμμετέχει με τέσσερις δράσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή αναπτυξιακή πολιτική, ενώ δεν έχουν δημοσιευθεί στοιχεία αναφορικά με αντίστοιχη συμμετοχή του Δήμου Πατρέων.

Την εβδομάδα που πέρασε πραγματοποιήθηκαν οι συνεδρίες που αφορούσαν στον άξονα «Συνοχή & Συνεργασία». Τα κύρια θέματα που συζητήθηκαν ήταν η περιφερειακή πολιτική ανάπτυξης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας και, η στήριξη της καινοτόμας επιχειρηματικότητας. Παρότι έχει διαπιστωθεί ότι σε περιόδους ύφεσης οι δαπάνες για καινοτομία είναι ένα από τα πρώτα θύματα των κρατικών προϋπολογισμών, η Ευρωπαία επίτροπος καινοτομίας Μαρίγια Γκάμπριελ (η οποία παρεμπιπτόντως ανακοίνωσε ότι προσβλήθηκε από τον κορονοϊό) διαβεβαίωσε την ολομέλεια ότι η ευρωπαϊκή επιτροπή θα συνεχίσει να εστιάζει στην καινοτόμα επιχειρηματικότητα. Αιχμή του δόρατος και στην νέα προγραμματική περίοδο θα αποτελέσει το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη 2021-27» με προτεινόμενο προϋπολογισμό 100 δις. ευρώ. Χαρακτηριστικά, ο πυλώνας ΙΙΙ του προγράμματος επικεντρώνεται στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών οικοσυστημάτων καινοτομίας.

Στις επιμέρους συζητήσεις & σεμινάρια, αναλύθηκαν οι διαπεριφερειακές δράσεις που πρέπει να αναληφθούν ώστε να επιτευχθεί άμεσα η στροφή κάθε περιφέρειας στην «Στρατηγική Εξυπνης Εξειδίκευσης». Σε έναν τομέα που η χώρα μας υπολείπεται του μέσου κοινοτικού όρου, γι΄αυτό και έχουν εξαγγελθεί 5 νέες δράσεις ύψους 20 εκατ. ευρώ. Ακόμα και η περιφέρειά μας που θεωρείται για τα ελληνικά δεδομένα ιδιαίτερα καινοτόμα με δαπάνες έρευνας & ανάπτυξης 1,4% του ΑΕΠ, έναντι 1,2%, που είναι ο εθνικός μέσος όρος, υπολείπεται σημαντικά του μ.ό. της ευρωζώνης (σ.σ. δαπάνες 2.15% του ΑΕΠ). Είναι λοιπόν αναγκαίο να συνεχιστεί με ακόμα μεγαλύτερη ένταση η στόχευση της περιοχής μας στην καινοτομία. Ο πρώτος βασικός άξονας (από τους πέντε συνολικά) του επιχειρησιακού προγράμματος της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας στη νέα προγραμματική περίοδο (ΕΣΠΑ 2021-27) αναφέρεται ακριβώς στην «Εξυπνότερη περιφέρεια με έργα και δράσεις για την καινοτομία και τον έξυπνο οικονομικό μετασχηματισμό».

Φαίνεται λοιπόν ότι έχουν ωριμάσει πλέον οι συνθήκες για να διεκδικήσουμε την δημιουργία ενός περιφερειακού κόμβου καινοτομίας, ο οποίος θα λειτουργεί ως συντονιστής καθόλη την διάρκεια υλοποίησης των αναπτυξιακών προγραμμάτων, με σκοπό να αναζητεί και να προωθεί συστηματικά δυνατότητες διασύνδεσης & δημιουργία συμπράξεων μεταξύ Πανεπιστημίων, Ερευνητικών κέντρων και επιμέρους ερευνητών με τον επιχειρηματικό κόσμο. Αυτό μπορεί να αποτελέσει το αναπτυξιακό όραμα της περιοχής μας. Αρκεί να το θέλουν όλοι.

Λυκούργος Σταυρουλόπουλος
Οικονομολόγος
Μέλος της συνέλευσης των αντιπροσώπων του οικονομικού επιμελητηρίου Ελλάδας

Δεν είναι γνώρισμα αποκλειστικό της Επαρχίας ο «επαρχιωτισμός». Δεν έχει σχέση με τον τόπο μόνο, είναι τρόπος αντίληψης και συμπεριφοράς. Είτε ζεις στο χωριό είτε στην επαρχία είτε στην πολυπληθέστερη πρωτεύουσα. Χαρακτηριστικό του «επαρχιωτισμού» είναι η μεγάλη ιδέα που έχει κάποιος για τον εαυτό του, η βεβαιότητα «ότι είναι ο πρώτος του χωριού και ο καλύτερος».

 Η επαρχιώτικη αντίληψη έχει να κάνει με τη στενότητα των εγκεφαλικών ορίων, όχι με όρια γεωγραφικά. Γι' αυτό εξάλλου συνυπάρχει με τον πιο αδιέξοδο και καταστροφικό τοπικισμό.

Βέβαια στην επαρχία το ελάχιστο που είσαι, το συγκρίνεις με το τίποτα του αλλουνού και σχηματίζεις εύκολα μια μεγαλειώδη εικόνα για τον εαυτό σου, που σου επιτρέπει να φέρεσαι υπεροπτικά.
Ενώ όσο περισσότερο ξανοίγεται κανείς στον κόσμο, τόσο συγκρίνεται με μεγαθήρια. Βλέπει πραγματικότητες με μάτι σφαιρικό κι αντικειμενικό, τις διαστάσεις των πραγμάτων, τις διαφορετικές οπτικές των αλλωνών, μεγέθη και αξίες. Κι ατενίζοντας με ευρυγώνιο φακό τις καταστάσεις, έρχεται στα μέτρα του κι αποφεύγει την αλαζονεία και την ύβρι.

Αλλιώς, φορώντας το αυτοσχέδιο φωτοστέφανο επί κεφαλής κι έχοντας μπροστά στα μάτια του τη φαντασιακή εικόνα του εαυτού του, πάει άπατος. Εντελώς ανυποψίαστος κι αδιάβαστος. Γιατί μιλάει από καθέδρας δίχως τον παραμικρό ενδοιασμό. Χωρίς να γυρίζει λίγο προς τα πίσω ν' αναστοχαστεί. Να αναλογιστεί αστοχίες, διαψεύσεις και αποτυχίες. Όταν λχ - χτες ακόμα- έχει κάποιος εκτεθεί με άστοχες δηλώσεις και ενέργειες, δεν μπορεί την επομένη να ξανασηκώνει με την ίδια ένταση το δάχτυλο για να καταγγείλει ex cathedra κάποιο άλλο θέμα, τώρα. Ηδη έχει αποδειχτεί αναξιόπιστος. Και γι' αυτό καταντάει γραφικός και καταγέλαστος. Αν δεν συνειδητοποιεί τη θλιβερή εικόνα που εκπέμπει, αποδεικνύεται και ευήθης.

Τι αποκαλύπτει λοιπόν αυτή η συμπεριφορά; Τη μεγαλοφαντασιά. Οτι διανοητικά δεν έφυγε ποτέ απ' το «χωριό» του. Το πόσο βαθιά στο DNA του έχει καταγραφεί το στίγμα του «επαρχιώτη»! Αν τυχαίνει μάλιστα να κατέχει και κανένα θώκο - πολιτικό, πνευματικό ή και τα δυό μαζί - ε, τότε φίδια που μας ζώσανε.

Οχι, δεν είν' κακό ο άνθρωπος να είναι «λίγος». Κακό είναι να μην το υποψιάζεται. Και παραπαίρνοντας στα σοβαρά τον εαυτό του, να καμαρώνει σαν το γύφτικο σκεπάρνι. Με ύφος συμπεθέρας που ντύθηκε, στολίστηκε σαν την κανίστρα και περιμένει να δεχτεί συγχαρητήρια.
Γι' αυτό σας λέω, το κράμα «τζούφιας έπαρσης και υποδόριας μειονεξίας» που αποτελεί το κόμπλεξ τού επαρχιωτισμού, δεν εξαρτάται από τις εδαφικές εκτάσεις, αλλά από το εύρος τού ανθρώπινου μυαλού.

*Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.

Για μια ακόμη φορά ευρωπαϊκή έρευνα για την ηχορρύπανση στις πόλεις κατατάσσει 5 ελληνικές πόλεις ανάμεσα στις 10 πιο θορυβώδεις της Ευρώπης. Ανάμεσα σ’ αυτές η Πάτρα. Ένα γεγονός που δε δικαιολογείται από το μέγεθός της. Οι όποιες προσπάθειες γίνονται από την Ελληνική Αστυνομία είναι φανερό ότι είναι ανεπαρκείς.

Τι κι αν διαμαρτυρόμαστε, τι κι αν αποσπούμε «δεσμεύσεις» σε σχετικές ημερίδες και συναντήσεις με αρμόδιες αρχές, τι κι αν οι αρχές αναγνωρίζουν τη σοβαρή επίπτωση της ηχορρύπανσης στην ψυχική μας υγεία η κατάσταση δε διορθώνεται.

Οι οργανώσεις μέλη του «Δικτύου Φορέων για την Προστασία από την Ηχορρύπανση» εκφράζουμε για μια ακόμη φορά την αγανάκτησή μας για την παραμονή της πόλης μας στις 10 πιο θορυβώδεις της Ευρώπης, την έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων, την έλλειψη επιμονής και τακτικότητας στην εφαρμογή, ακόμη και όταν κάποια απ’ αυτά λαμβάνονται.

Ζητάμε άμεσες κινήσεις -από τους υπεύθυνους για τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής των πολιτών και την εφαρμογή των νόμων (Δήμος Πατρέων, Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη)- για έναν αισθητό περιορισμό της ηχορρύπανσης.

Η πάταξη του φαινομένου της ηθελημένης ηχορρύπανσης μέσω των κομμένων και «πειραγμένων» εξατμίσεων μοτοσυκλετών, με αφιέρωση ενός χρονικού διαστήματος κατεξοχήν στην παράβαση αυτή, θα ήταν μια καλή αρχή και ουσιαστική ενέργεια.

Επιτέλους, πρόκειται για την ψυχική μας υγεία.



Οι Φορείς του Δικτύου για την Προστασία από την Ηχορρύπανση


—  ΚΙΝΗΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ  www.protasi.org.gr

—  ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΗΧΟΡΡΥΠΑΝΣΗΣ

—  ΚΟΙΝΟ_ΤΟΠΙΑ  www.koinotopia.gr

—  ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΤΡΑΣ  www.oikipa.gr

—  ΠΟΛΙΤΕΣ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ  www.politesendrasei.gr

Μέρος B΄


Η λαϊκή λατρεία στην αρχαία Αχαΐα υπήρξε ιδιαίτερα διαδεδομένη και ισχυρή ως αποτέλεσμα των ιδιαίτερων κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών συνθηκών που είχαν διαμορφωθεί στην περιοχή.
Η τελευταία παρέμεινε αγροτική, όχι όμως και καθυστερημένη, δεχόμενη μεν επιδράσεις αλλά χωρίς να μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις στον ελληνικό κόσμο.

Η ιδιόμορφη αυτή κατάσταση επέφερε συντηρητισμό σε διάφορες κοινωνικές και συλλογικές εκφράσεις, μεταξύ των οποίων και η θρησκεία, ώστε να παρατηρείται η μακρά επιβίωση αρχέγονων λαϊκών δοξασιών και νοοτροπιών, που συγκεράστηκαν με την επίσημη θρησκεία.

Η ανθεκτικότητα στο χρόνο της λαϊκής λατρείας είναι ένα ιδιαίτερο συστατικό της και επομένως αναγνωρίζουμε έως σήμερα πρακτικές και δοξασίες που φθάνουν κατευθείαν από την αρχαιότητα. Ενδιάμεσο κρίκο αποτελούν οι πληροφορίες που μας άφησε ο περιηγητής Παυσανίας, ο οποίος συνάντησε στην Αχαΐα παλαιότατες λαϊκές λατρείες, όπως είχαν επιζήσει έως τις μέρες του. Ο ίδιος ενδιαφερόταν για το μυθικό υπόβαθρο και τις ιδιαίτερες λαϊκές λατρείες, καθώς με αυτά μπορούσε να περιγράψει και να απεικονίσει τα τοπικά χαρακτηριστικά των περιοχών που επισκέφθηκε.

Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν παραλείπει να σημειώσει τους συσχετισμούς με άλλες περιοχές που ασκούνταν ανάλογες λαϊκές λατρείες, δείχνοντας ότι το φαινόμενο δεν ήταν αποκλειστικά αχαϊκό. Οπωσδήποτε, όμως, πρέπει να αισθάνθηκε ιδιαίτερα ευτυχής για τις περιπτώσεις που συνάντησε στην Αχαΐα.

Ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ ΣΤΙΣ ΦΑΡΕΣ

Μία από αυτές που περιγράφει φαίνεται πως είχε απόλυτα επίσημο χαρακτήρα για την αρχαία πόλη των Φαρών, αφού ήταν εγκατεστημένη στο οικονομικό της κέντρο, στην ίδια την Αγορά της πόλης. Αποτελεί μάλιστα σημαντικό τεκμήριο της υιοθέτησης λαϊκών λατρειών και πρακτικών από έναν πολιτικό φορέα, φυσικά σε αγαστή συνεργασία ή με την ανοχή της επίσημης θρησκείας, η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είχε παρά μόνο έμμεση εμπλοκή. Θαυμαστή είναι η απουσία διαμεσολάβησης του τοπικού ιερατείου, το οποίο αρκούνταν στην είσπραξη των χρημάτων που συγκεντρώνονταν από την άσκηση της συγκεκριμένης λατρείας.

Ο Παυσανίας περιγράφει την ιεροπραξία ως εξής: Σε υπαίθριο χώρο και στο μέσον της μεγάλης αγοράς της πόλης, άρα στο καλύτερο σημείο της, υπήρχε ένα λίθινο άγαλμα του Ερμή, που έφερε το επίθετο Αγοραίος. Το μέγεθός του ήταν μικρό και το σώμα του τετράπλευρο. Επρόκειτο δηλαδή για ερμαϊκή στήλη, η οποία δεν ήταν τοποθετημένη σε βάθρο αλλά κατευθείαν στο χώμα. Η λιτότητα του αγάλματος και η απουσία βάθρου καταδεικνύει τη λαϊκή προέλευση της πρακτικής που ασκούνταν εκεί, ενώ η στήριξη του αγάλματος απευθείας στο χώμα υποδηλώνει τη σχέση του Ερμή με το χθόνιο βασίλειο ως ψυχοπομπού, μία ιδιότητα που είχε πρώτιστη σημασία για την άσκηση της λατρείας. Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος σχετιζόταν άμεσα με το εμπόριο και έφερε και στις Φαρές το κοινό επίθετο Αγοραίος, δεν το είχε αποκτήσει ως προστάτης της αγοραίας δραστηριότητας αλλά από τη θέση του μέσα στην αρχαία Αγορά.

Μπροστά από το άγαλμα του θεού είχε τοποθετηθεί λίθινη εστία, στην οποία είχαν προσκολληθεί χάλκινα λυχνάρια. Ήταν το μόνο είδος πολυτέλειας στον συγκεκριμένο χώρο, αν και η προτίμηση στον χαλκό παραπέμπει στη μονιμότητα της κατασκευής και στην ανθεκτικότητά της λόγω της συχνής χρήσης. Στα δεξιά υπήρχε ο βωμός. Οι πιστοί προσέγγιζαν τον χώρο όταν άρχιζε να βραδιάζει και έκαιγαν επάνω στην εστία λιβάνι. Στη συνέχεια γέμιζαν τα λυχνάρια με λάδι και τα άναβαν ενώ παράλληλα έριχναν επάνω στον βωμό ένα χάλκινο τοπικό νόμισμα. Ο περιηγητής επεξηγεί ότι το νόμισμα αυτό καλούνταν «χαλκούς», ώστε να ξεκαθαρίσει ότι η αξία του είναι ασήμαντη, θα λέγαμε μία δεκάρα. Επρόκειτο δηλαδή για μία πάμφθηνη λαϊκή ιεροπραξία, τελείως διαφορετική σε κόστος από την κοινή αγυρτεία και από την επίδειξη πλούτου, που απαντούσε συχνά στην επίσημη θρησκεία.

Ακολουθούσε το ουσιαστικό μέρος της τελετής όπου ο λατρευτής έσκυβε και ρωτούσε στο αυτί τον θεό για όποιο πρόβλημα τον απασχολούσε. Στη συνέχεια κάλυπτε τα αυτιά του με τα χέρια του και βγαίνοντας από τον περίβολο της Αγοράς τα ελευθέρωνε. Όποια ομιλία άκουγε πρώτη θεωρούσε ότι περιείχε την απάντηση του Ερμή στο πρόβλημά του.

Επρόκειτο για μία μαντική τελετουργία άκρως ενδιαφέρουσα, αφού ανάμεσα στο θείο και στον πιστό δεν μεσολαβούσαν ιερείς, ώστε να παρουσιάζεται εδώ ένας εντελώς λαϊκός τρόπος μαντικής, που ο χρησμός στηριζόταν αποκλειστικά στο τυχαίο.


ΣΕ ΧΩΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΙΕΡΕΑ
Ανάλογη σχετικά είναι η λατρεία έως σήμερα στα ξωκλήσια και στα απομακρυσμένα και ορεινά χωριά, που ενώ διαθέτουν εκκλησία δεν έχουν ιερέα. Την εσπέρα, την ώρα δηλαδή του εσπερινού, οι γυναίκες πηγαίνουν στην εκκλησία, φέρνοντας μαζί τους λάδι και λιβάνι. Γεμίζουν τα καντήλια και τα ανάβουν και έπειτα λιβανίζουν. Μετά θα κάνουν τη δέησή τους στον Άγιο και θα του ζητήσουν βοήθεια στο προσωπικό τους πρόβλημα. Ο χρόνος της ημέρας που συμβαίνει το γεγονός, το λιβάνι, το λάδι, το φως, η ενεργή συμμετοχή του λατρευτή και η απουσία του ιερέα ως μεσολαβητή είναι τα κοινά επιμέρους στοιχεία μιας παλαιότατης λαϊκής λατρείας.
Αλλά και η νοοτροπία της αρχαίας μαντικής στην Αγορά των Φαρών και ο τυχαίος τρόπος της υποτιθέμενης απόκρισης του θεού δεν έχουν χαθεί ολότελα στις μέρες μας. Στο νεοελληνικό έθιμο του Κλήδονα, που απαντούσε έως τον περασμένο αιώνα κυρίως στην κεντρική και νότια Πελοπόννησο, οι κοπέλες κρατούσαν λίγο από το αμίλητο νερό και το καταμεσήμερο της 24ης του Ιούνη το έβαζαν στο στόμα τους χωρίς να το καταπιούν. Στη συνέχεια βούλωναν τα αυτιά τους, έβγαιναν στην αυλή και κρύβονταν. Εκεί περίμεναν να ακούσουν κατά τύχη στην πρώτη ομιλία κάποιο ανδρικό όνομα για να μάθουν πως θα έλεγαν τον νέο που θα παντρευτούν. Είναι και αυτό ότι απέμεινε από μία αντίστοιχη λαϊκή λατρεία, σαν αυτή που ήταν διαδεδομένη στις αρχαίες Φαρές.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα

Του Ιωάννη Μόσχου, αρχαιολόγου

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE